Fruytiers, Jan — Pamphlet The Hague 1609 | Waerachtighe legende van Jan de Witte : in Franc?oysche tale ghenaemt Jean le Blanq ... overghezet wt de Fransoysche rijme door Jan Fruytiers, s' Graven-Haghe voor Aert Meuris, boec-verkooper inde Pape-straet anno 1609, 16 pp. TOGETHER WITH Papen Apen-spel, Misbruyck ende Misgheloove der zelver, 1609, 15 pp.
<strong>Rare anti-catholic pamphlet dated 1609. True legend of Jan de Witte and Papen apen-spel. miniature almanac with shark leather binding. Printed in Amsterdam by the widow of Corn. Stichter in 1716. </strong>Later hardcover binding with wood-like look and feel. Quarto edition, in -4, 17,5 x 14 cm. Several blanc bigger sheets of paper before and after the real pamphlet. Pamphlet on laid paper. First page with some weakness on the left side of the paper. Woodcut title vignet. Small holes in the text in the first leaf (left bottom) and last page of first part. A few waterstains but overall in good condition.First part: Waerachtighe legende van Ian de Witte in Franc?oysche tale ghenaemt Jean le Blanq. Waerinne kostelijc rijmsche wijse vevatet wordt de afkoemste het op-wassen den voort-gane de kracht / ellendighen staet ende alle geheleghentheyt vander Papisten Broot-God overghezet uit de fransoysche rijme door Ian Fruytiers. Hier is noch by-ghevoeght der Papen Apen-spel midsgaders noch eenthe refereynen ende Liedekens ten zelven propooste dienende.Second part: Papen Apen-spel, Misbruyck en<span class="match">de</span> Misgheloove <span class="match">de</span>r zelver. Eerstelijc een verklaringhe van het duytsche Papen-Woort Mis, hoe wijt het van Christus Avontmael verschey<span class="match">de</span>n is. Ten twee<span class="match">de</span>n een klaer bewijs dat <span class="match">de</span> verdiensten <span class="match">de</span>r Misse, Vaghevuer en<span class="match">de</span> Paus Aflaten niet dan op menschen ghedichtsel ghegron<span class="match">de</span>t is. Ten <span class="match">de</span>r<span class="match">de</span>n een vertooninghe wat <span class="match">de</span>n Papen-hoop tgheheele Jaer voorstellen wat feest-daghen, kermissen, en<span class="match">de</span> Lichtmissen sy hou<span class="match">de</span>n van<span class="match">de</span> gheboorte Christi tot dat hy ten Hemel opghevaren is. Door een Lief-hebber <span class="match">de</span>r oprechte Apostolike en<span class="match">de</span> Catholike kercke. Gedruct int Iaer 1609.True Legend of Jan de Witte, in French called Jean le Blanc; here is additionally appended the Papal Play, along with some refrains and songs - Gravenhagem Aert Meuris, 1609 - title page, 14; title page of Papal Play (only the year 1609 mentioned) 14 pages - later paper binding.Good. Paper discolored, large moisture mark on all pages. Number written with ink at the top margin on all pages. Pencil scribbles on the title page and in the margins of 2 pages.[NL] Auteur is Jan Fruytiers, mogelijk een protestantse of hervormingsgezinde schrijver, gezien de inhoud over de mis en pausen volgens de tekst: “verklaringe … dat de verdiensten der Misse, Vaghevuer ende Paus Aflaten niet dan op menschen ghedichtsel ghegrondet is” – oftewel, een kritiek op de katholieke mis en aflaten. Inhoudelijk past dit binnen de anti-katholieke polemiek van de late 16e en vroege 17e eeuw in de Lage Landen. Dichter, rederijker, chroniqueur en propagandist Jan Fruytiers behoorde tot de bekende dichters van de tweede helft van de 16e eeuw. Hij was een fervent verdediger van de Reformatie en vluchtte vermoedelijk vanuit de Zuidelijke Nederlanden naar het Noorden. <span class="relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out">Zijn verblijf wordt vermeld in Leiden in 1559 en in Antwerpen in 1561. Tijdens de gouverneurschap van Alva verbleef Fruytiers in ballingschap, onder andere in Oost-Friesland waar hij getuige was van de Allerheiligenvloed van 1570</span>. Na de opmars van de Opstand keerde hij terug naar Holland en was hij ooggetuige van het Beleg en Ontzet van Leiden. Hij vertelde dit in zijn geschiedkundige werk, wat getuigt van zijn betrokkenheid bij belangrijke gebeurtenissen in de Tachtigjarige Oorlog.Er is geen bewijs dat Jan de Witte / Jean le Blancq een echt bestaand figuur was. In deze context dient Jan de Witte vooral als symbolisch of satirisch personage, geplaatst tegen de achtergrond van religieuze en politieke polemiek. Hij fungeert als toonbeeld van de misstanden of hypocrisie binnen de katholieke kerk.Het Papen-Apen spel is een satirische en kritisch pamflet tegen de katholieke misstanden. <span class="relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out">De ondertitel geeft aan dat het werk bestaat uit meerdere onderdelen: 1) </span>Een verklaring van het “duyster papen woordt mis” en hoe ver het afstaat van het avondmaal zoals door Christus ingesteld. 2) Een helder bewijs dat de verdiensten van de mis, aflaten van de paus en dergelijke, slechts menselijke verzinsels zijn. 3) Een uiteenzetting van hoe langdurig pausen hoop met allerlei feesten, kermissen en Lichtmis wordt voorgesteld – van Kerstmis tot Hemelvaart.Dit werk past in de traditie van de reformatorische propaganda in de Lage Landen tijdens de Tachtigjarige Oorlog en Reformatie. Pamfletten als deze waren bedoeld om kritiek te uiten op de katholieke kerk en haar rituelen, vaak op scherpe en beeldende wijze—bijvoorbeeld door satire of het gebruik van krachtige metaforen en liederen om brede lagen van de bevolking te bereiken.Aert Meuris, Papestraat Den Haag was een beroemde drukker. Actief als uitgever/boekverkoper (en vermoedelijk drukker) in Den Haag vanaf 1609 tot zeker 1638; later ook actief in de Venestraat (1641–1642). Zijn winkeladres werd op titelpagina’s vermeld als “inde Papestraet, in den (Beslagen) Bybel” – het huis?/uithangteken van zijn zaak. Meuris trad op in de voorhoede van de Haagse boekhandel. In 1619 vroeg hij samen met landsdrukker Hillebrant van Wouw het privilege aan om de stukken van de Nationale Synode van Dordrecht te mogen drukken; het octrooi ging uiteindelijk naar een Dordtse drukker.